Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΡΕΤΣΙΝΑΣ
22 August 2015
TAGS:
ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑΣ:

Το πρωτότυπο αγγλικό κείμενο του άρθρου γράφτηκε για το τεύχος 4/2015 του περιοδικού Meininger’s Wine Business International. Η ελληνική εκδοχή για το site μας είναι ελαφρώς εμπλουτισμένη με περισσότερα στοιχεία. Συνώνυμη για δεκαετίες με κρασιά φτωχής ποιότητας, η Ρετσίνα στις μέρες μας βιώνει μια σημαντική αναγέννηση. Το κείμενο καταγράφει το γεγονός και αναζητάει τρόπους ώστε να αλλάξουν οι ισορροπίες και οι παγιωμένες -περί ποιότητας- αντιλήψεις.

Περίπου 4000 χρόνια πριν, πρώτα οι Αρχαίοι Έλληνες στο νησί της Κρήτης ακολουθούμενοι από τους Ρωμαίους, άρχισαν να προσθέτουν ρητίνη πεύκου για να σφραγίσουν τους αμφορείς που χρησιμοποιούσαν για να μεταφέρουν μαζικά το κρασί. Πολύ σύντομα η προσθήκη ρετσινιού έγινε συνηθισμένη πρακτική, όχι μόνο για να σφραγίζει, αλλά και για να συντηρεί με καλύτερο τρόπο το κρασί από αλλοιώσεις και οξειδώσεις. Έτσι λοιπόν γεννήθηκε ο ρητινίτης οίνος (Ρετσίνα) με τους καταναλωτές να αρχίσουν σταδιακά να αρέσκονται στα βαλσαμικά αρώματα που σχετίζονται με τη ρητίνη του πεύκου.

Από αυτά τα κρασιά, η Ελληνική Ρετσίνα η οποία παράγεται με την προσθήκη ενός συγκεκριμένου τύπου ρητίνης είτε πριν ξεκινήσει η αλκοολική ζύμωση είτε κατά τη διάρκειά της, είναι η πιο φημισμένη παγκοσμίως. Σε αυτό συνετέλεσε η τουριστική έκρηξη της δεκαετίας του 60. Σε σύντομο χρονικό διάστημα η ρετσίνα έγινε σχεδόν συνώνυμη με το Ελληνικό καλοκαίρι, φέρνοντας μνήμες από ταβερνάκια δίπλα στη θάλασσα, καυτό Μεσογειακό ήλιο και φθηνές, απροσποίητες διακοπές. Για πολλά χρόνια, ήταν η μόνη οινική εικόνα που έπαιρναν μαζί τους οι τουρίστες επιστρέφοντας στη πατρίδα τους. Με τον τρόπο αυτό κατέληξε να αποτελεί λέξη συνώνυμη του Ελληνικού κρασιού στο σύνολό του για πολλές δεκαετίες. Θα μπορούσαμε κάλλιστα να υποστηρίξουμε πως αποτέλεσε την ίδια στιγμή ευχή και κατάρα για την ελληνική οινική βιομηχανία.

Δυστυχώς και λόγω της υψηλής ζήτησης, η φήμη κατέληξε να έχει μόνο αρνητική χροιά αφού στο μεγαλύτερο ποσοστό αφορούσε κακής ποιότητας κρασιά τα οποία πωλούνταν χύμα και η προσθήκη ρετσινιού είχε σκοπό να καλύψει ελαττώματα που προέρχονταν από πολύ κακή πρώτη ύλη και οινοποίηση. Το τελικό αποτέλεσμα ήταν ανισόρροπο, με οξειδωμένο φρούτο και υπερβολικά αρώματα ρητίνης. Η φτωχή ποιότητα κατάφερε λόγω υψηλής δημοτικότητας να επηρεάσει την εικόνα του Ελληνικού κρασιού συνολικά και πράγματι μέχρι σήμερα υπάρχουν καταναλωτές ειδικά ξένοι, που πιστεύουν ότι όλα τα ελληνικά κρασιά έχουν τη γεύση της φτηνής Ρετσίνας.

Η νέα γενιά Ρετσίνας στο προσκήνιο.

Ο Στέλιος Κεχρής είναι ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της Ρετσίνας με το οινοποιείο του να παράγει το κλασικό πλέον Κεχριμπάρι από το 1939. Ο ίδιος μας αναφέρει ότι: ‘Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών η παραγωγή της Ρετσίνας παρουσίασε συνεχή μείωση. Ο ρυθμός αυτής της μείωσης, τα τελευταία χρόνια, επιβραδύνεται, δείχνοντας τάση για σταθεροποίηση, γεγονός στο οποίο έχουν συμβάλει οι σύγχρονες προσεγγίσεις αυτού του παραδοσιακού κρασιού. Αυτή τη στιγμή η ρετσίνα αντιπροσωπεύει περίπου το 10% της συνολικής παραγωγής των 2.9 εκατ.εκατολίτρων κρασιού στην Ελλάδα’. Συμπληρώνει ακόμα ότι το 80% εξακολουθεί να καταναλώνεται εντός της εσωτερικής αγοράς, ωστόσο υπάρχει αυξανόμενο μερίδιο στα wine-bars αφού η νέα γενιά δείχνει να αγκαλιάζει την καινούργια εικόνα της Ρετσίνας.

Ο Στέλιος Κεχρής ανάμεσα στους πρωτοπόρους της Ρετσίνας Ο Στέλιος Κεχρής ανάμεσα στους πρωτοπόρους της Ρετσίνας

 

Όλη αυτή η εξέλιξη οφείλεται στην σημαντική πρόοδο συνολικά της Ελληνικής οινικής βιομηχανίας την τελευταία 20ετία που ευνόησε στο να αναδυθεί αυτή η νέα γενιά Ρετσινών. Οι Έλληνες παραγωγοί τα τελευταία χρόνια δίνουν τεράστια έμφαση στην ποιότητα, την καινοτομία και την διαφορετικότητα, με σαφείς ενδείξεις ύπαρξης μιας δυναμικής γενιάς Ελλήνων παραγωγών που δείχνουν πρόθυμοι να επαναπροσδιορίσουν το παραδοσιακό αυτό στυλ κρασιού.

Πρωτοπόροι σε αυτή τη νέα γενιά είναι ο Ρητινίτης Nobilis της Γαίας που παράγεται από ημιορεινό Ροδίτη και το Δάκρυ του Πεύκου του Κεχρή, μια καινοτόμος ρετσίνα από Ασύρτικο της Μακεδονίας. Νεότερη προσθήκη είναι η Ρετσίνα του Τετράμυθου από ορεινό Ροδίτη στα 800m υψόμετρο, η οποία ζυμώνει σε πήλινους αμφορείς και έχει κάνει μεγάλη αίσθηση κυρίως στις διεθνείς αγορές. Δυναμικά στο παιχνίδι έχουν εισέλθει και οι παραγωγοί του Αττικού αμπελώνα με τις Ρετσίνες Παπαγιαννάκου, Βασιλείου, Μυλωνά και Μάρκου να ακολουθούν πολύ υψηλά ποιοτικά standards.

Ρητινίτης Nobilis Γαία Οινοποιητική Ρητινίτης Nobilis Γαία Οινοποιητική

 

Η βασική διαφορά είναι πως όλα αυτά τα κρασιά στοχεύουν στον ντελικάτο χαρακτήρα και μια πολύ ισορροπημένη έκφραση της ρητίνης η οποία συμπληρώνει αντί να κυριαρχεί πάνω στο φρούτο του κρασιού. Ο Βασίλης Παπαγιαννάκος ανάμεσα στους εκπροσώπους της νέας γενιάς ρετσίνας ο οποίος έχει συμβάλλει σημαντικά στην αναγέννηση του Σαββατιανού της Αττικής σχολιάζει πως χρησιμοποιεί την ίδια πρώτη ύλη τόσο για το ξηρό του Σαββατιανό όσο και για την Ρετσίνα. ‘Ένα πολύ καλό κρασί βάσης από ποιοτικά σταφύλια είναι απαραίτητο για να καταφέρεις να φτιάξεις μια απολαυστική Ρετσίνα’.

Υπάρχει λοιπόν πλέον μια σαφής τάση προς αυτό το περισσότερο σοφιστικέ στυλ, τόσο από την πλευρά των παραγωγών όσο και από την πλευρά των ενημερωμένων καταναλωτών, ακόμα και αν η μαζικής-παραγωγής φτηνή ρετσίνα κυριαρχεί στην αγορά. Ο Αρίστος Σπανός, ιδιοκτήτης του Τετράμυθου αναφέρει ότι έχουν αυξήσει την παραγωγή της Ρετσίνας τους από 3.000 φιάλες το 2012 στον εντυπωσιακό αριθμό των 30.000 φιάλων για το 2014. Ο Στέλιος Κεχρής επίσης σημειώνει σταθερή αύξηση της τάξεως του 25% τόσο για το Κεχριμπάρι όσο και για το Δάκρυ του Πεύκου ενώ στο ίδιο μήκος κύματος η αύξηση για τον Παπαγιαννάκο είναι 20% ετησίως.

Οι διεθνείς αγορές

Τα νούμερα στις εξαγωγές του Κεχρή δείχνουν ξεκάθαρα τoν διαφορετικό αντίκτυπο που δημιουργούν στις αγορές η παραδοσιακή και η μοντέρνα προσέγγιση της Ρετσίνας. Όσον αφορά το Κεχριμπάρι, την παραδοσιακή ετικέτα το 30% κατευθύνεται στις αγορές του εξωτερικού, ενώ για το Δάκρυ του Πεύκου το ποσοστό αυτό ξεπερνά το 60%.  Ο Τετράμυθος εξάγει το εντυπωσιακό 96.5% των 30.000 φιαλών του κυρίως σε natural wine bars, wine clubs και ηλεκτρονικές κάβες. Μόλις ένα 5% από αυτό το ποσοστό καταλήγει σε ελληνικά εστιατόρια του εξωτερικού.

Και ενώ η ποιότητα της Ρετσίνας είναι καλύτερη από ποτέ είναι πάρα πολύ δύσκολο να αλλάξουν οι αρνητικοί συσχετισμοί σε σχέση με την ποιότητα της. Είναι σαφές ότι σε αυτό το σημείο χρειάζεται μια καινούρια στρατηγική marketing. Ένα πολύ καλό σημείο εκκίνησης θα μπορούσε να είναι ο προσαρμοστικός και ευέλικτός της χαρακτήρας δίπλα στο φαγητό. Η Ρετσίνα μπορεί να συνοδέψει με την ίδια ευκολία μεζέδες και tapas-στυλ πιάτα της μεσογειακής κουζίνας αλλά να αποτελέσει και εξαίσιο συνδυασμό για έθνικ κουζίνες όπως η Κινέζικη και η Ταϊλανδέζικη. Όσον αφορά σούσι και σασίμι ο συνδυασμός είναι αποθεωτικός, τόσο που τα Γερμανικά Riesling μπορεί να αισθανθούν άβολα.

Άλλη μια πιθανή λύση στο πρόβλημα πιστεύουμε είναι η δημιουργία μια νέας ταξινόμησης που θα προχωράει πέρα από τις 15 γεωγραφικές ενδείξεις που δεν δίνουν καμιά ποιοτική ένδειξη για το κρασί. Ο Παναγιώτης Παπαγιαννόπουλος οινολόγος του Τετράμυθου συμφωνεί σε αυτό και προτείνει μια ποιοτική κατάταξη μέσα από μια εθνική επιτροπή σε διαφορετικά είδη ρετσίνας πχ. pure/traditional/authentic/common ή κάτι αντίστοιχο.  Αυτό θα μπορούσε να ήταν πιθανόν το όχημα re-branding και ειλικρινούς τοποθέτησης ενός μοναδικού καθαρού και απενοχοποιημένου προϊόντος στην διεθνή κυρίως αγορά.

11350823_1004751976241573_1823425722494170083_n

Ελάχιστα κρασιά δείχνουν περισσότερο αυθεντικό Ελληνικό χαρακτήρα από την Ρετσίνα και ευτυχώς το στυλ δε παραμένει απλά ζωντανό αλλά εξελίσσεται. Η νέα γενιά ρετσίνας σύμφωνα με τον Στέλιο Κεχρή είναι ένα κρασί που, ενώ βασίζεται σε μια μακραίωνη παράδοση, είναι ταυτόχρονα σύγχρονο και ποιοτικό περιγράφοντας αυτή την εξέλιξη ως ''παράδοση εν κινήσει''. Το μόνο που χρειάζεται τώρα είναι μια καλή στρατηγική που θα το εκτοξεύσει, πάντα τηρουμένων των αναλογιών, στις αγορές του κόσμου.

Γιάννης-Γρηγόρης (Wine Commanders)

Η κεντρική εικόνα: http://www.winesofathens.com/index.php/el/atticus-vineyard/retsina

RELATED POSTS
16 January 2013
Η οικονομική αναταραχή στην Ελλάδα έχει πείσει τους Έλληνες οινοπαραγωγούς ότι θα πρέπει να επικεντρωθούν στις εξαγωγές. Αυτό που προσφέρουν στην παγκόσμια αγορά είναι ένα εύρος καλοφτιαγμένων, οικονομικά προσιτών κρασιών, ...
16 January 2013
Το κρασί Tokaji είναι από τους πιο φημισμένους επιδόρπιους οίνους στον κόσμο, με την παραγωγή του να επικεντρώνεται στο βόρειο-ανατολικό άκρο της Ουγγαρίας, την περιοχή Tokaj-Hegyalja. Θρύλοι συχνά συνοδεύουν την ...
16 January 2013
Το Chardonnay είναι μια ποικιλία που όταν παράγεται από λιγότερο φημισμένες περιοχές, έχει την δυνατότητα να είναι και συναρπαστικό και λιγότερο ακριβό, πάντα συγκριτικά με κρασιά από τη Βουργουνδία ή ...

VIDEOS

07 May 2016
Ένα από τα πιο συνηθισμένα ελαττώματα του κρασιού είναι η οσμή φελλού (φελλομένο κρασί ή μπουσονέ). Τι είναι και πως γίνεται αντιληπτό; O Γιάννης Καρακάσης MW απαντά μέσα από τη ...

Pages