ΙΣΚΑ (ESCA): Ο ΤΡΟΜΟΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΦΥΛΛΟΞΗΡΑ
10 December 2014
TAGS:

Πολύς θόρυβος γίνεται τελευταία για μία όχι τόσο νέα αρρώστια των αμπελιών που λέγεται Ίσκα (ESCA). Πολύ σημαντικοί οινογράφοι έχουν ασχοληθεί μαζί της ανάμεσά τους η Jancis Robinson και ο Andrew Jefford. Μάλιστα η Jancis είχε το θράσος πέρυσι να γράψει για αυτή τη ''νέα'', ως προς τις διαστάσεις που παίρνει, αρρώστια στους Financial Times.

Ο tempora o mores όταν εμείς εδώ έχουμε πήξει στο Λόλα να ένα Μήλο! Πρόσφατα στη νέα ενημέρωση που έκανε παρέθεσε την άποψη του Dr. Richard Smart που είναι από τους πιο σημαντικούς σύμβουλους αμπελουργίας στον κόσμο. Ο Dr. Smart σχολιάζει ότι ''ρεαλιστικά οι ασθένειες του ξύλου της αμπέλου όπως η 'Ισκα θα έχουν σημαντικότερες συνέπειες και από την φυλλοξήρα'' υποστηρίζοντας ότι ενώ είναι πιο διαδεδομένες από την καταστροφική φυλλοξήρα, δεν υπάρχει προς το παρόν τρόπος να την ελέγξεις.

Τι ξέρουμε μέχρι στιγμής για την Ίσκα; Λίγα πράγματα, πρώτα ότι επηρεάζει περισσότερο σχετικά παλαιά κλήματα τουλάχιστον 10 ετών και γηραιότερα και ότι έχει εξαπλωθεί από την Ισπανία, στη Βουργουνδία έως την Ωκεανία. Στη Βουργουνδία ο πολύ καλός παραγωγός Denis Bechelet σημειώνει ότι το 10-20% των φυτών του πέφτει κάθε χρόνο θύμα της Ίσκα ενώ στο Premier Cru Gazetiers μία σημαντική ποσότητα των 50 χρόνων αμπελιών του Rousseau πεθαίνει επίσης.

Όμως σύμφωνα με τον Smart εμφανίζεται και σε νέα φυτά συμπληρώνοντας ότι είναι ένα πρόβλημα σε παγκόσμιο επίπεδο και ότι τα φυτώρια σε όλο τον κόσμο προμηθεύουν φυτά με ασθένειες του ξύλου.

Η Ίσκα στην Ελλάδα

Φυσιολογικά και μετά την επίσκεψή μας στο Μέτσοβο όπου συναντήσαμε κλήματα με Ίσκα σε κλήματα Traminer όπως βλέπετε στην κεντρική φωτογραφία αρχίσαμε να αναρωτιόμαστε τι παίζει στην Ελλάδα.

Ο Επίκουρος Καθηγητής Γεωπονίας του ΑΠΘ Στέφανος Κουνδουράς μας λέει ότι ''η Ίσκα είναι μία ασθένεια που καταστρέφει σιγά σιγά το αγγειακό σύστημα της αμπέλου, με αποτέλεσμα τα φυτά να πεθαίνουν σε 3-5 χρόνια. Τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται στα κατώτερα φύλλα και προοδευτικά επεκτείνονται σε όλο το φυτό με χλώρωση των φύλλων γύρω από τα κύρια νεύρα. Η κατάσταση αρχίζει να γίνεται σοβαρή και στην Ελλάδα.''

Ίσκα Ίσκα

 

Παλαιότερα συνεχίζει ο Κουνδουράς ''θεωρούσαν ότι έμπαινε μόνο σε ήδη εγκατεστημένους, μεγάλης ηλικίας, αμπελώνες από τις τομές του κλαδέματος, σήμερα υποπτεύονται και τα φυτώρια αλλά τίποτε δεν είναι  ξεκάθαρο. Άλλο παράδοξο είναι ότι δεν οφείλεται σε ένα παθογόνο αλλά σε  σύμπλεγμα μυκήτων, ακόμη κι εδώ δεν είναι  απόλυτα σίγουρο ποιοι είναι αυτοί και τι ρόλο παίζει ο κάθε μύκητας. Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει θεραπεία''.

Με λίγα λόγια το θέμα είναι άκρως περίπλοκο για να το πούμε ευγενικά.

Η σύμβουλος αμπελουργίας και ιδιοκτήτρια του οικογενειακού οινοποιείου Αργατία στη Νάουσα, Χαρούλα Σπινθηροπούλου, σχολιάζει ότι ''πρόκειται για μύκητες που εμφανίζονται κυρίως σε αμπελώνες ηλικίας μεγαλύτερης των 4 ετών ενώ τα τελευταία χρόνια φυτοπαθολόγοι κάνουν λόγο και για την ίσκα νεαρών αμπελώνων, οφειλόμενη κυρίως στο πολλαπλασιαστικό υλικό, προκαλούμενη από διαφορετικούς μύκητες, με αποτέλεσμα την ξήρανση νεαρών πρέμνων ηλικίας 1-2 ετών. Στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας και ιδιαίτερα σε αμπελώνες ηλικίας μεγαλύτερης των 10 ετών, η ίσκα και η ευτυπίωση (η άλλη ασθένεια του ξύλου) είναι παρούσες με το ποσοστό τους να αυξάνει με την ηλικία του αμπελώνα''.

Συναγερμό επίσης σημαίνει ο γεωπόνος και φυτοριούχος Κώστας Μπακασιέτας λέγοντας ότι ''η κατάσταση είναι πολύ σοβαρή σε όλη την Ελλάδα, και όπου υπάρχει μεγαλύτερη εξάπλωση της ασθένειας, εξαιτίας της ευαισθησίας της ποικιλίας πχ Ροδίτης ή Αγιωργίτικο η κατάσταση πολλές φορές είναι τραγική. Σε αυτό βοηθούν αρκετά και οι αμπελουργοί αφού δεν λαμβάνουν στην πλειοψηφία τους τα βασικά προληπτικά μέτρα που απαιτούνται στην προκείμενη περίπτωση''.

Στην δε ερώτηση αν οι αμπελουργοί έχουν συνειδητοποιήσει το μέγεθος του προβλήματος η Σπινθηροπούλου μας απάντησε, ''Οι αμπελουργοί παρόλο που βλέπουν τα άρρωστα πρέμνα στους αμπελώνες, δεν δίνουν την απαραίτητη προσοχή, με αποτέλεσμα να συμβάλλουν στη μετάδοση της ασθένειας. Βασικός τρόπος μετάδοσης είναι με το ψαλίδι του κλαδέματος, ενώ η πιθανότητα μόλυνσης είναι μεγαλύτερη όταν πραγματοποιούνται μεγάλες τομές κλαδέματος, ιδιαίτερα δε όταν αυτές δεν καλύπτονται αμέσως με κάποιο μυκητοκτόνο σκεύασμα, αφού η είσοδος του παθογόνου γίνεται από τις τομές του κλαδέματος''.

Ο ρόλος των φυτωρίων και η λανθάνουσα μορφή της ίσκας 

Με βάση την άποψη του εξαιρετικού Βουργουνδού παραγωγού Dominique Lafon από το Meursault ότι υπάρχει ενδημικό πρόβλημα στα φυτώρια και ότι θα ήταν χαρούμενος να πληρώσει περισσότερα για ένα φυτό αν τα φυτώρια έκοβαν λίγο ρυθμούς ζητήσαμε την άποψη του Μπακασιέτα ο οποίος μας περιέγραψε γλαφυρά την κατάσταση:

''Φυσικά και είναι και τα φυτώρια υπεύθυνα για την δραστική μείωση της εξάπλωσης της ίσκας ή την διάδοσή της. Τα φυτώρια, χρειάζεται να έχουν απαραίτητα ειδικούς γεωπόνους, οι οποίοι να ελέγχουν συνεχώς τα μητρικά φυτά από τα οποία λαμβάνουν το φυτικό υλικό, είτε αυτό είναι εμβόλια είτε υποκείμενα γιατί προσβάλλονται και τα τελευταία. Είναι ανάγκη να δημιουργηθούν επίσης υγιείς και πιστοποιημένες μητρικές φυτείες αμπέλου στις ελληνικές ποικιλίες αμπέλου, γεγονός που θα μειώσει ραγδαία και σε ποσοστό πάνω από 98% τα προβλήματα από ίσκα τουλάχιστον στους νέους αμπελώνες''.

Ο Μπακασιέτας θέτει επίσης ένα πολυ σημαντικό σημείο ως πρός την αντιμετώπιση της ασθένειας, ''το χαρακτηριστικό που πιθανώς δημιουργεί και την μεγαλύτερη δυσκολία στην αντιμετώπιση της ίσκας, είναι ότι πρόκειται για μια ασθένεια η οποία μπορεί να βρίσκεται σε λανθάνουσα μορφή για χρόνια πριν την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Αυτό σημαίνει ότι τα φυτά είναι μολυσμένα αλλά δεν το δείχνουν, οπότε πολύ πιθανόν κατά το κλάδεμα ο αμπελουργός ή ο φυτωριούχος να μεταδίδει τους μύκητες χωρίς όμως να μπορεί να το αντιληφθεί. Όταν λοιπόν βλέπουμε ένα φυτό μολυσμένο συνήθως υπάρχουν και άλλα γειτονικά φυτά απλά δεν το δείχνουν''.

Σε παρόμοιο πλαίσιο η Σπινθηροπούλου τονίζει την ύπαρξη πολλών φυτών στο στρέμμα ως έναν από τους λόγους που οι αμπελουργοί δεν δίνουν την απαιτούμενη προσοχή. ''Οι αμπελουργοί θεωρούν ότι αν κάποιο φυτό καταστραφεί το κενό θα συμπληρωθεί από τα διπλανά. Όμως οι περισσότεροι δε γνωρίζουν ότι όταν υπάρξει το πρώτο άρρωστο πρέμνο ο κίνδυνος εμφάνισης και άλλων είναι σχεδόν εκθετικός, εάν δε ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα''.

Υπάρχει τρόπος αντιμετώπισης;

Θεραπεία όπως είπαμε δεν υπάρχει προς τα παρόν οπότε χρειάζεται ένας συνδυασμός παραμέτρων για τον περιορισμό της. Πρώτον τα φυτώρια να κάνουν σωστά την δουλειά τους προσφέροντας υγιές υλικό και δεύτερον οι ίδιοι οι αμπελουργοί να είναι ευσυνείδητοι κατά την καλλιέργεια και το κλάδεμα της αμπέλου. Για παράδειγμα κυκλοφορούν ήδη στην αγορά ψαλίδια με ταυτόχρονη δυνατότητα ψεκασμού τόσο στην λεπίδα όσο και στην τομή κλαδέματος έτσι ώστε να περιορίζεται η εξάπλωση της Ίσκα.

FELCO19 1025

Ο Smart από την πλευρά του θεωρεί ότι πιθανότατα στα επόμενα δέκα χρόνια θα βρεθεί κάποια λύση και ότι οι αμπελουργοί στην Barossa ήδη έχουν κάποια βήματα προόδου. Αλλά προβλέπει ότι η λύση θα είναι πιο πολύπλοκη από τον εμβολιασμό σε Αμερικάνικα υποκείμενα όπως στην περίπτωση της φυλλοξήρας.

RELATED POSTS
16 January 2013
Η οικονομική αναταραχή στην Ελλάδα έχει πείσει τους Έλληνες οινοπαραγωγούς ότι θα πρέπει να επικεντρωθούν στις εξαγωγές. Αυτό που προσφέρουν στην παγκόσμια αγορά είναι ένα εύρος καλοφτιαγμένων, οικονομικά προσιτών κρασιών, ...
16 January 2013
Το κρασί Tokaji είναι από τους πιο φημισμένους επιδόρπιους οίνους στον κόσμο, με την παραγωγή του να επικεντρώνεται στο βόρειο-ανατολικό άκρο της Ουγγαρίας, την περιοχή Tokaj-Hegyalja. Θρύλοι συχνά συνοδεύουν την ...
16 January 2013
Το Chardonnay είναι μια ποικιλία που όταν παράγεται από λιγότερο φημισμένες περιοχές, έχει την δυνατότητα να είναι και συναρπαστικό και λιγότερο ακριβό, πάντα συγκριτικά με κρασιά από τη Βουργουνδία ή ...

VIDEOS

07 May 2016
Ένα από τα πιο συνηθισμένα ελαττώματα του κρασιού είναι η οσμή φελλού (φελλομένο κρασί ή μπουσονέ). Τι είναι και πως γίνεται αντιληπτό; O Γιάννης Καρακάσης MW απαντά μέσα από τη ...

Pages