Tokaji: Ο Βασιλιας των κρασιων
16 January 2013

Το κρασί Tokaji είναι από τους πιο φημισμένους επιδόρπιους οίνους στον κόσμο, με την παραγωγή του να επικεντρώνεται στο βόρειο-ανατολικό άκρο της Ουγγαρίας, την περιοχή Tokaj-Hegyalja. Θρύλοι συχνά συνοδεύουν την ιστορία των σπουδαίων κρασιών (fine wines) και για το Tokaji ο πιο γνωστός είναι το "Vinum Regum, Rex Vinorum" (Κρασί των Βασιλέων, Βασιλιάς των Κρασιών) που αναφώνησε ο Λουδοβίκος ο 15ος όταν πρωτοδοκίμασε το κρασί.

Η πρώτη απόδειξη των γλυκών (Aszu) Tokaji εντοπίζεται σε ένα έγγραφο του 1571 που λέει την ιστορία 40 βαρελιών Aszu που αφήνονται ως κληρονομιά στον μεγάλο γιο μιας οικογένειας. Από την άλλη σε ένα τόσο μοναδικό μέρος, η πραγματική γραμμή του πότε παράχθηκε για πρώτη φορά, είναι δύσκολο να χαραχθεί. Σύμφωνα με τον Istvan Turoczi που είναι ο γενικός διευθυντής του Royal Tokaji, η πρώτη συνταγή φέρεται να προέρχεται από τον 17ο αιώνα ενώ ο έλεγχος της παραγωγής άλλαζε συχνά χέρια. Μέχρι τον 17ο αιώνα βρισκόταν υπό τον έλεγχο των Πολωνών, στη συνέχεια ανέλαβαν οι Έλληνες έμποροι μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα πριν καταλήξει στα χέρια των Εβραίων μέχρι την έναρξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Μετά την πτώση του κομμουνισμού το 1989, μεγάλες εκτάσεις ιδιωτικοποιήθηκαν περνώντας στον έλεγχο ξένων επενδυτών, κάτι που δεν επιτρέπεται πλέον καθότι ένα μεγάλο μέρος της χώρας ουσιαστικά ξεπουλήθηκε. Ας τα βλέπουμε και εμείς αυτά γιατί μπορεί να μην είναι και τόσο μακρυά. Μεταξύ των πιο σημαντικών ονομάτων βρίσκουμε την AXA(Disznoko), Vega Sicilia(Oremus) και Hetzolo(Cos d'Estournel) ενώ το Royal Tokaji ανήκει σε έναν όμιλο κυρίως Βρεττανών επενδυτών.

Το αποτέλεσμα όλων αυτών των επενδύσεων ήταν μία εκτόξευση της ποιότητας μέσω εκτεταμένων νέων φυτεύσεων που αύξησαν την πυκνότητα των πρέμνων και τροποποίησαν το σύστημα υποστήριξης σε μετρίου ύψους κορδόνι(cordon) μαζί με την πραγματοποίηση κλωνικής έρευνας για το Furmint. Περιττό να πούμε για τον εκσυγχρονισμό που έλαβε χώρα στο οινοποιείο όπως και για την δυνατότητα επένδυσης στην αγορά νέων δρύινων βαρελιών.

Σε κάθε περίπτωση τα δύο πρόσωπα στα οποία αποδίδεται η αναγέννηση των κρασιών του Tokaj μετά την ποιοτική κατηφόρα των προηγούμενων δεκαετιών, είναι πιστεύω σχεδόν ομόφωνα ο συνιδρυτής του Royal Tokaji Hugh Johnson και ο ''Πάπας'' της περιοχής Istvan Szepsy.

Η φήμη των Tokaji βασίζεται στα γλυκά κρασιά που παραδοσικά παράγονται από σταφύλια προσβεβλημένα με ''ευγενή σήψη'' μετρούμενα σε Puttonyos(1 putt=25 κιλά Aszu σταφυλιών) που ζυμώνονται μαζί με έναν οίνο βάσης ή και απλό μούστο. Το κρασί στη συνέχεια ωριμάζει για τρία χρόνια μίνιμουμ σε βαρέλια των 136 λίτρων που ονομάζονται Gonci. Παρά ταύτα η νέα μόδα είναι των ξηρών και όψιμου τρύγου κρασιών που συνδυάζουν εξαιρετική ποιότητα με πολύ φιλική τιμή.

Είχα πολύ πρόσφατα, με την ευκαιρία της υποτροφίας WSET Mad Royal Tokaji, την δυνατότητα να επισκεφθώ μερικά από τα πιο φημισμένα σπίτια της περιοχής. Η πρώτη στάση ήταν το Oremus, που ανήκει από το 1993 στην γνωστή οικογένεια Alvarez( Vega Sicilia) με 115 εκτάρια αμπελώνων στην κατοχή του. Τέσσερις ποικιλίες κυριαρχούν: Πρωτευόντως είναι το Furmint ακολουθούμενο από το Harslevelu και το Sarga Muskotaly ενώ η ποικιλία Zeta είναι διασταύρωση του Furmint με το Bouvier.

Το στυλ του Oremus εκφράζεται με καθαρό, ώριμο και φρέσκο φρούτο που ζυμώνει σε δρυ ενώ ωριμάζει σε νέο Ουγγρικό βαρέλι και είναι αρκετά διαφορετικό με του Royal Tokaji όπως θα δούμε στη συνέχεια. Η δε εξερέυνηση των υπόσκαφων κελλαριών που εκετείνονται για πάνω από 5 χιλιόμετρα σε τρία επίπεδα είναι από τις πιο αξέχαστες εμπειρίες που μπορεί να ζήσει ένας φίλος του κρασιού.

tokaji

Μετά από μία λεπτομερή και αναλυτική ξενάγηση ακολούθησε η γευσιγνωσία έχοντας ως αφετηρία το ξηρό Mandolas που ωριμάζει σε 1/3 νέο βαρέλι και τερματιζοντας με το αριστουργηματικό Essencia του 2003. Το τελευταίο ζυμώνει για 2 χρόνια σε γυάλινα demi-johns και ωριμάζει για τουλάχιστον άλλα 2 χρόνια σε βαρέλια των 68 λίτρων. Με αλκοόλ μόλις 3% και 450 γρ/λιτρο υπολειμματικά ζάχαρα, δεν νομίζω ότι προκαλεί έκπληξη ότι διατιθόταν αποκλειστικά στα φαρμακεία μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1940.

 

Εκτός όμως της μύησης στον μοναδικό κόσμο των Essencia, τεράστιο ενδιαφέρον είχε και η σύγκριση 6 Puttonyos ανάμεσα στις χρονιές του 1972 που έμοιαζε με Μαδέρα, έχοντας ωριμάσει οξειδωτικά σε παλαιά βαρέλια για 22 χρόνια με το αντίστοιχο μοντέρνο στυλ της χρονιάς του 2002.

Η κυκλοφορία του 1972 φέρνει στην επιφάνεια τη ''διαμάχη'' γύρω από το ποιό ήταν το αυθεντικό στυλ του Tokaji και συγκεκριμένα αν ήταν επί τούτου οξειδωμένο ή όχι. Λίγα πράματα μπορούν να ειπωθούν με βεβαιότητα γι'αυτό σύμφωνα και με την άποψη του Tim Atkin MW(Innovation and Tradition in the Tokaj region). Εν τούτοις θεωρώ ότι είναι σαφές πως με τις επενδύσεις δόθηκε η δυνατότητα αγοράς νέων βαρελιών που από μόνη της μπορεί να οδηγήσει σε ένα πιο αναγωγικό, ζωηρό και φρέσκο στυλ. Από την άλλη πλευρά τα παλαιά βαρέλια επιτρέπουν μεγαλύτερο βαθμό οξυγώνωσης μέσω των πόρων τους, οδηγώντας ίσως σε ένα πιο εξελιγμένο ή πιο πολυπλοκο στυλ.

tokaji

Μετά από μία σύντομη οικογενειακή επίσκεψη στο Diznoko, ήταν η σειρά του Royal Tokaji στο χωριό του Mad. Όπως ήταν αναμενόμενο έτυχα εξαιρετικής υποδοχής με καταπληκτική ξενάγηση τόσο στους αμπελώνες όσο και στο οινοποιείο από τον γενικό διευθυντή Istvan Turoczi. Όπως έχουμε ήδη αναφέρει το Royal Tokaji ήταν πρωτοπόρος στην αναγέννηση της περιοχής ενώ είναι και η μεγαλύτερη επιχείρηση από πλευράς πωλήσεων.

Ανάμεσα στους αμπελώνες έκτασης 107 εκταρίων στέκονται με υπερηφάνεια οι αμπελώνες των: Mezes Maly σε έδαφος loess δίνοντας υπέροχα κρασιά με χαρακτήρα μελιού, το Szt Tamas σε κόκκινο ηφαιστειογενές έδαφος παράγοντας πλούσια κρασιά, το Betsek σε μαύρο ηφαιστειογενές έδαφος δίνοντας εντυπωσιακά γεμάτα κρασιά που χαρακηρίζονται από έντονη ορυκτότητα και τέλος ο αμπελώνας του Nyulaszo σε κόκκινο πηλό. Η δοκιμή τους ήταν μία ακόμα μοναδική εμπειρία με το Betsek να μου παίρνει τα μυαλά με την έντονη προσωπικότητά του και τον άγριο χαρακτήρα του.

tokaji_3

Τα κρασιά του Royal Tokaji είναι πιο παραδοσιακής σχολής με μεγαλύτερες εκχυλίσεις και ωριμάσεις. Ο σκοπός είναι μία απαλή αλλά ελεγχόμενη οξείδωση που θα δώσει έναν ξεχωριστό χαρακτήρα στα πολύτιμα αυτά κρασιά. Τούτο επιτυγχάνεται με ωρίμαση σε παλαιά Ουγγρικά βαρέλια που επιτρέπουν την είσοδο περισσότερης ποσότητας οξυγόνου συγκριτικά με τα τα καινούργια βαρέλια. Η δε ετικέττα Blue Label 5 Puttonyos αποτελεί εγγύηση ποιότητας σε μία πολύ προσιτή σχετικά τιμή.

Το Tokaji είναι πραγματικά ένα μυθικό κρασί χωρίς ίχνος καμμίας υπερβολής συνδυάζοντας συμπύκνωση, ισορροπία αλλά και αριστοκρατικότητα. Με αλκοόλ που συνήθως κυμαίνεται κάτω από 11% ταιριάζει σε πολλές περιστάσεις: από απεριτίφ μέχρι κρασί περισσυλογής(meditation wine) στην περίπτωση του Essencia. Θα ήταν δύσκολο να βρεις φίλο του κρασιού που να διαφωνήσει με την άποψη του Hugh Johnson ότι το ''Tokaji είναι ένα κρασί που θα έκανε και τους αγγέλους να τραγουδούν δυνατά και δοξαστικά''. (ΓΚ)

tokaji

Σύντομες επεξηγήσεις -Tokaji είναι το κρασί και Tokaj η περιοχή. -Πολύ λίγο Tokaji παράγεται στη Σλοβενία στα σύνορα με την Ουγγαρία. Οι δύο περιοχές χωρίστηκαν με τη συνθήκη του Trianon. -Κατά τη διάρκεια της κομμουνιστικής περιόδου η έμφαση ήταν στην ποσότητα και όχι στην ποιότητα δεδομένης της ύπαρξης μόνιμης πελατείας από το ανατολικό μπλοκ -Άλλα γλυκά κρασιά που οφείλουν το χαρακτήρα τους στην ευγενή σήψη είναι τα Sauternes, Selection de Grains Nobles Alsace, τα BA και TBA Riesling από τη Γερμανία -Τα Essencia παράγονται αποκλειστικά από τον χυμό των προσβεβλημένων με ευγενή σήψη σταφυλιών και τεχνικά δεν είναι κρασί αφού το αλκοόλ είναι λιγότερο από 5%.

RELATED POSTS
16 January 2013
Η οικονομική αναταραχή στην Ελλάδα έχει πείσει τους Έλληνες οινοπαραγωγούς ότι θα πρέπει να επικεντρωθούν στις εξαγωγές. Αυτό που προσφέρουν στην παγκόσμια αγορά είναι ένα εύρος καλοφτιαγμένων, οικονομικά προσιτών κρασιών, ...
16 January 2013
Το Chardonnay είναι μια ποικιλία που όταν παράγεται από λιγότερο φημισμένες περιοχές, έχει την δυνατότητα να είναι και συναρπαστικό και λιγότερο ακριβό, πάντα συγκριτικά με κρασιά από τη Βουργουνδία ή ...
18 January 2013
Μία καθαρή-τυπική έκφραση Cabernet Sauvignon με αρώματα μέντας τόσο στη μύτη όσο και στον ουρανίσκο. Το φρούτο προέρχεται από ιδιόκτητες αμπελώνες του Jim Barry στην διάσημη για το έδαφος της ...

VIDEOS

07 May 2016
Ένα από τα πιο συνηθισμένα ελαττώματα του κρασιού είναι η οσμή φελλού (φελλομένο κρασί ή μπουσονέ). Τι είναι και πως γίνεται αντιληπτό; O Γιάννης Καρακάσης MW απαντά μέσα από τη ...

Pages