ΠΩΣ ΗΤΑΝ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΣΙ ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 19ΟΥ ΑΙΩΝΑ;
17 June 2015

Πως να ήταν το ελληνικό κρασί πριν 150 χρόνια, ουσιαστικά πριν εμφανιστεί το καταστρεπτικό έντομο της φυλλοξήρας που προσέβαλε το μεγαλύτερο κομμάτι του ελληνικού αμπελώνα στα τέλη του 19ου αιώνα; Αυτή η ερώτηση άρχισε να σχηματίζεται στο μυαλό μου στην παρουσίαση των κρασιών του Τοκάυ όπου χρησιμοποιήσαμε μία φωτογραφία που είχα τραβήξει στο οινοποιείο Royal Tokaji όταν το είχα επισκεφθεί πριν τέσσερα περίπου χρόνια. 

11421609_10205914897323842_515601163_n

Επειδή δεν θυμόμουν καθόλου τι μου είχε πει γι'αυτό ο γενικός διευθυντής του Royal Tokaji τον ρώτησα ξανά και ο Istvan Turoczi με πληροφόρησε (χωρίς να είναι απόλυτα 100% σίγουρος) ότι είναι κομμάτι τιμοκαταλόγου ενός Άγγλου εμπόρου το 1863, που το Royal Tokaji την δέχθηκε κορνιζαρισμένη από το γραφείο τους στην Αγγλία.

Απ'όσο γνωρίζουμε στην Ελλάδα το πρώτο κρούσμα της φυλλοξήρας εμφανίζεται στην Πυλαία της Θεσσαλονίκης (ναι εκεί κοντά στο γήπεδο του ΠΑΟΚ) το 1898, εξαπλώνεται στα νησιά του Β.Αιγαίου ενώ μέχρι το 1929 καταστρέφει ολοκληρωτικά τους αμπελώνες της Μακεδονίας και Θράκης. Μέχρι το 1935 φθάνει στην Θεσσαλία και χτυπάει την Αττική το 1953 ενώ αργότερα δεν παραλείπει να επισκεφθεί την Πελοπόννησο, την Ήπειρο και την Κρήτη.

Και αφού γίνατε εξπέρ στην διάδοση της φυλλοξήρας που ξεπεράστηκε με τον εμβολιασμό σε αμερικάνικα υποκείμενα που είχαν αναπτύξει ανοσία στην αρρώστια μπορείτε να φανταστείτε το μέγεθος της ζημιάς για τον ελληνικό αμπελώνα. Ουσιαστικά το ελληνικό κρασί πήγε πολλά χρόνια πίσω ενώ σίγουρα εξαφάνισε και ορισμένες ποικιλίες. Κάποιες άλλες διασώθηκαν και ακόμα διασώζονται, αφού συχνά ακούμε για την τάδε ποικιλία ότι διασώθηκε από προσπάθειες οινοπαραγωγών. Χαρακτηριστικά παραδείγματα η Μαλαγουζιά, το Πλυτό και το Δαφνί από την Κρήτη.

Το δε Μαυροτράγανο που βρίσκεται σε ανοδική πορεία κόντεψε και αυτό με εξαφάνιση αλλά για άλλους όμως λόγους αφού η Σαντορίνη δεν προσβλήθηκε ποτέ από φυλλοξήρα. Βλέπετε το έντομο για να επιβιώσει θέλει να υπάρχει πηλός τουλάχιστον 5% στο έδαφος αλλιώς καπούτ, οπότε τα φτωχά εδάφη της Σαντορίνης είναι το απόλυτο φάρμακο.

Παρατηρώντας την φωτογραφία τώρα διαβάζουμε, ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ: ένα ξηρό κόκκινο κρασί με αρώματα Port και ΘΗΡΑ: ένα λευκό κρασί με γεμάτο σώμα και χαρακτήρα Μαδέρας Sercial (που είναι η πιο ξηρή εκδοχή). Και έτσι ξεκινάνε τα ερωτήματα και οι υποθέσεις για το πως ήταν τα κρασιά στα μέσα του 190υ αιώνα.

Η (κόκκινη) ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ λοιπόν θα μπορούσε να ήταν ένα field blend από διάφορες ερυθρές ποικιλίες οινοποιημένη σε οξειδωτικό στυλ Tawny Port. Θεωρητικά παίζει και το στυλ Ruby Port αλλά με τα μέσα τις εποχής θεωρώ το οξειδωτικό στυλ πιο πιθανό. Tι ποικιλίες θα μπορούσε να ήταν; Πιθανότατα κάποια από τις ήδη υπάρχουσες σαντορινιές ποικιλίες Μαυροτράγανο ή Βουδόματο ή γιατί όχι και Μανδηλαριά. Η μπορεί να ήταν ακόμα κάποια ή κάποιες ποικιλίες που χάσαμε. Αλλά η έκπληξη παραμένει ότι η Σαντορίνη εκείνη την εποχή ήταν κόκκινη.

Όσον αφορά την ΘΗΡΑ μπορούμε να την φανταστούμε κάπως ως ένα παραδοσιακό Νυχτέρι με οξειδωτική ταυτότητα από σταφύλια που τα τρυγούσαν σε υψηλούς αλκοολικούς βαθμούς, κάτι που το άλλαξε σχετικά πρόσφατα η εταιρεία Μπουτάρη με τον οινολόγο της Γιάννη Βογιατζή όταν επέμενε σε τρύγους σε χαμηλότερα Baume.

Ξεπερνώντας τα ακαταλαβίστικα St Elie και Ambrosia και την σύνδεση της Καλλίστης με τα ισπανικά λευκά Bucellas που εκείνη την εποχή είχαν φήμη αντάξια των γερμανικών Riesling ας  πάμε λίγο και στα κρασιά των Αθηνών.

MONT HYMET λευκό και κόκκινο μπορεί να είναι προφανώς ένα κρασί από το όρος Υμηττός που ήδη ξέρουμε από το βιβλίο για την ιστορία του Πατριάρχη της Μεσογαίας Ανδρέα Καμπά. Εκεί αναφέρεται ότι το 1907 κυκλοφόρησαν οι ετικέτες Υμηττός Λευκός και Κόκκινος που λόγω νομοθεσίας μετονομάσθηκαν σε Cambas Blanc και Cambas Rouge αν και για το δεύτερο το βιβλίο αναφέρει ότι η αρχική του ονομασία ήταν Πεντέλη.

Αν και το 1907 είναι 50 χρόνια μετά το 1863 που αναφέρεται η φωτογραφία είναι εξαιρετικά λογικό να θεωρήσουμε ότι μιλάμε για το Υμηττός Λευκό του 1863 ως ένα κρασί βασισμένο στο Σαββατιανό που περιγράφεται ως ελαφρύ κρασί δείπνου με χαρακτήρα Chablis (διάσημο για την ορυκτότητά του) χωρίς μεγάλες οξύτητες. Από την άλλη το κόκκινο θα μπορούσε να ήταν ένα επίσης field blend από Μανδηλαριά και Ροδίτη ή κάτι πολύ κοντά.

Όλα αυτά μας δείχνουν τελικά πόσα δεν ξέρουμε για το ελληνικό κρασί ενώ επιβεβαιώνουν τα λίγα που ήδη ξέρουμε για την μοναδικότητα των ελληνικών κρασιών. Είναι μία συναρπαστική εξερεύνηση που θα ζήλευε και ο Ιντιάνα Τζόουνς!

RELATED POSTS
16 January 2013
Η οικονομική αναταραχή στην Ελλάδα έχει πείσει τους Έλληνες οινοπαραγωγούς ότι θα πρέπει να επικεντρωθούν στις εξαγωγές. Αυτό που προσφέρουν στην παγκόσμια αγορά είναι ένα εύρος καλοφτιαγμένων, οικονομικά προσιτών κρασιών, ...
16 January 2013
Το κρασί Tokaji είναι από τους πιο φημισμένους επιδόρπιους οίνους στον κόσμο, με την παραγωγή του να επικεντρώνεται στο βόρειο-ανατολικό άκρο της Ουγγαρίας, την περιοχή Tokaj-Hegyalja. Θρύλοι συχνά συνοδεύουν την ...
16 January 2013
Το Chardonnay είναι μια ποικιλία που όταν παράγεται από λιγότερο φημισμένες περιοχές, έχει την δυνατότητα να είναι και συναρπαστικό και λιγότερο ακριβό, πάντα συγκριτικά με κρασιά από τη Βουργουνδία ή ...

VIDEOS

07 May 2016
Ένα από τα πιο συνηθισμένα ελαττώματα του κρασιού είναι η οσμή φελλού (φελλομένο κρασί ή μπουσονέ). Τι είναι και πως γίνεται αντιληπτό; O Γιάννης Καρακάσης MW απαντά μέσα από τη ...

Pages